Mahayana-boeddhisme

De aanhangers van deze variant willen het boeddhisme verspreiden onder zoveel mogelijk mensen. Ze willen zich niet beperken tot de monastieke traditie. Het gaat de aanhangers er niet om zelf verlicht te worden, maar ze willen dit doen middels bodhisattva's. Deze wezens, die al verlicht zijn, maar nog niet naar het nirvana zijn gegaan, zullen ervoor zorgen dat iedereen verlichting kan bereiken, zodat uiteindelijk iedereen tegelijk naar het nirvana af kan reizen. Zelfopoffering is daarom belangrijk in deze variant. De stroming heeft zich via China uitgebreid naar Korea en Japan.

Tantrisme

Het tantrisme heeft andere boeddhistische stromingen beïnvloed. Ook vertoont het grote overeenkomsten met het hindoeïstische tantrisme. Vrouwen kunnen net als mannen verlicht worden. Centraal staan de twee goden Shiva (rustende, geestelijke man) en Shakti (scheppende vrouw). Doel van het tantrisme is om de oereenheid van Shiva en Shakti, van de geest en de wereld, te herstellen en alle tegenstellingen te overbruggen en op te heffen.

Tibetaans boeddhisme

Deze vorm van boeddhisme vind je hoofdzakelijk in gebieden waar Tibetaanse of Mongoolse volkeren wonen, zoals Tibet, Nepal en Mongolië. De hoogste spiritueel leider is de Dalai Lama, een bodhisattva. Onder hem (en soms naast hem) komt de Panchen Lama, die een belangrijke rol speelt bij de erkenning van de reïncarnatie van de Dalai Lama.

Het Tibetaans boeddhistisme hanteert een aantal rituelen, zoals het gebruik van mantra's en yogatechnieken. Boeddha's, bodhisattva's, goden en geesten van eerdere Tibetaanse religieuze stromingen zijn geïntegreerd in deze variant. Tibetaanse boeddhisme wordt zowel beoefend binnen kloostergemeenschappen als door leken.

Zenboeddhisme

Het zenboeddhisme is een mengeling van het mahayana-boeddhisme en het taoïsme. Het is ooit begonnen in China, heeft zich verspreid in Korea en Japan en werd medio twintigste eeuw zeer populair in het Westen.

Centraal staat de overtuiging dat ieder mens een boeddha (verlichte) is. Het enige dat je moet doen is deze waarheid voor jezelf ontdekken. Zowel de vragen als de antwoorden over het leven vind je volgens het zenboeddhisme in jezelf, via meditatie. Er zijn geen heilige geschriften. Logisch denken en taal passen niet bij de zenfilosofie. Zen is iets wat een mens doet, het is lastig in woorden te vatten. Je moet het ervaren om het te begrijpen.

"All beings by nature are Buddhas,
as ice by nature is water.
Apart from water there is no ice;
apart from beings, no Buddhas."
(Hakuin Ekaku)