Het boeddhisme is gebaseerd op het leven en werk van Boeddha, ‘de Verlichte'. Hij werd geboren als prins Siddhartha Gautama rond 500 voor Christus in de grensstreek tussen Nepal en India. In het paleis waar hij opgroeide, werd de prins nooit geconfronteerd met ziekte, ouderdom, dood of ander lijden. Op een dag - toen de prins al een vrouw en een kind had - ontsnapte hij uit het paleis. Buiten de paleismuren zag hij respectievelijk een oude, een zieke en een dode man. Deze ervaring leerde hem dat lijden onderdeel is van het leven.
De prins besloot voorgoed weg te blijven uit het paleis, rond te trekken en bij verschillende boeddhistische geleerden in de leer te gaan, om een antwoord te vinden op de vraag waarom wezens lijden. Hier werd hij echter niet veel wijzer van. Daarom besloot hij aan strenge ascese te gaan doen. Zes jaar lang mediteerde de prins, zonder eten en drinken te nuttigen. Toen ook dit niet werkte, besefte de prins wat de ware aard van het leven is: de middenweg (Middle Way). Dit is het midden tussen twee extremen, zoals tussen fysieke en emotionele genotzucht en extreem ascetisme. Extremen leiden niet tot verlichting, de middenweg wel. Wie tot het einde toe het midden blijft volgen, zal uiteindelijk het nirvana bereiken.  

In de tijd hierna mediteerde de prins hier veel over. Door het weerstaan van een serie verlokkingen van de duivel bereikte hij op een dag - zittende onder een bodhiboom - volkomen verlichting en bleek hij de Boeddha te zijn. Deze verlichting streven ook de volgelingen van de Boeddha na door zich te richten op persoonlijke geestelijke ontwikkeling. De Boeddha onderrichtte aan zijn volgelingen de dharma, de boeddhistische leer. Op tachtigjarige leeftijd ‘overleed' de Boeddha en ging hij naar het nirvana.

Door naar Bijlage IV.2. Het boeddhisme. Centrale begrippen en kenmerken

Door naar Bijlage IV.1. Het boeddhisme. Ontstaansgeschiedenis